Tôi từng nghĩ mình làm content rất tốt

Cuộn để đọc câu chuyện
Có một khoảng thời gian tôi nghĩ mình là một người làm content khá tốt. Tôi lên được rất nhiều ý tưởng. Một ngày có thể nghĩ ra vài chục headline. Một tuần có thể viết hàng chục bài. Có những hôm ngồi trước màn hình, nhìn lịch content kín đặc, tôi có cảm giác rất rõ ràng rằng mình đang làm việc hiệu quả. Tôi từng rất tự hào về điều đó.
Cho đến một ngày, tôi thử nhìn lại những gì mình đã làm trong ba tháng. Tôi mở từng bài viết lên. Bài này nói về một dự án. Bài kia nói về một tiện ích. Bài khác nói về một con đường mới. Một bài phân tích thị trường. Một bài bắt trend. Một video nói về giá. Một video nói về phong cách sống. Mọi thứ đều có vẻ ổn.
Nhưng khi đọc lại tất cả chúng cùng một lúc, tôi nhận ra một điều khá đáng sợ:
Tôi không biết mình đang muốn người đọc tin vào điều gì.

Sai lầm đầu tiên: Tôi nghĩ content là những bài viết

Ngày trước, khi được giao một fanpage, câu hỏi đầu tiên trong đầu tôi luôn là: "Hôm nay đăng gì?" Tôi tìm chủ đề. Tìm hook. Tìm một insight. Tìm một câu mở đầu đủ gây tò mò. Tìm một hình ảnh đẹp. Rồi đăng. Ngày hôm sau lại bắt đầu từ đầu. "Hôm nay đăng gì?" Cứ như vậy.
Tôi đã rất chăm chỉ giải quyết những bài toán nhỏ. Nhưng tôi không nhận ra rằng mình đang bỏ quên bài toán lớn nhất: Tại sao những nội dung này phải tồn tại cùng nhau?
Một bài viết có thể hay. Mười bài viết có thể đều hay. Nhưng nếu đứng cạnh nhau mà không tạo thành một câu chuyện, chúng vẫn chỉ là mười bài viết.
Tôi từng mất rất nhiều thời gian để làm cho từng content tốt hơn. Sau này tôi mới hiểu: Content tốt không chỉ được đánh giá bằng chất lượng của từng mẩu nội dung. Nó còn được đánh giá bằng câu chuyện mà tất cả những mẩu nội dung ấy cùng kể.

Sai lầm thứ hai: Tôi đi tìm insight trước khi hiểu con người

Tôi từng rất thích từ "insight". Nó nghe có vẻ quan trọng. Mỗi khi làm một chiến dịch, tôi cố tìm một insight thật sâu.
"Khách hàng sợ mua sai."
"Người trẻ muốn tự do."
"Gia đình muốn có không gian sống tốt hơn."
"Nhà đầu tư muốn an toàn."
Những câu ấy không sai. Nhưng vấn đề là chúng có thể đúng với gần như tất cả mọi người. Tôi từng nghĩ insight là một câu nói hay. Sau này tôi nhận ra: Insight không phải là một câu văn.
Insight là một sự thật về con người mà khi nghe xong, người ta có cảm giác: "Đúng. Tôi cũng từng như vậy, chỉ là chưa bao giờ nghĩ nó theo cách này."
Đặc biệt với bất động sản, điều này càng rõ. Người ta nói khách hàng mua nhà vì "an cư".
Nhưng một người mua căn nhà đầu tiên có thể đang mua cảm giác: "Cuối cùng mình cũng có một nơi thực sự thuộc về mình."
Một người mua căn thứ hai có thể không mua thêm một căn nhà. Họ đang mua: "Một lựa chọn để gia đình mình có một cuộc sống khác."
Một nhà đầu tư nói họ quan tâm đến "tiềm năng tăng giá". Nhưng phía sau đôi khi lại là một nỗi sợ rất khác: "Tôi đã tích lũy được từng này. Tôi không muốn một quyết định sai làm mất đi thành quả nhiều năm."
Đó mới là nơi content bắt đầu trở nên thú vị. Không phải ở câu chữ, mà ở khoảng cách giữa điều con người nói và điều họ thực sự đang nghĩ.

Sai lầm thứ ba: Tôi quá thích những content có kết quả ngay

Tôi từng rất thích một bài viết có nhiều lượt xem. Một video có nhiều người tương tác. Một headline khiến người ta dừng lại. Tôi nhìn số liệu và nghĩ: "Content này tốt."
Nhưng rồi tôi nhận ra một câu hỏi khó hơn: Người xem nhớ gì sau khi rời khỏi bài viết?
Nếu câu trả lời là: "Không nhớ", thì hàng chục nghìn lượt xem đôi khi cũng chẳng để lại nhiều giá trị.
Một content có thể khiến người ta click. Nhưng một content tốt hơn có thể khiến người ta thay đổi cách nhìn. Và một hệ thống content tốt nhất có thể khiến người ta dần hình thành một niềm tin:
"Khi nghĩ về vấn đề này, tôi muốn nghe góc nhìn của người này."
Đó là lúc tôi bắt đầu hiểu khác về content marketing. Content không chỉ cạnh tranh để được nhìn thấy. Nó cạnh tranh để được ghi nhớ.

Rồi tôi bắt đầu nhìn content như một hệ tư tưởng

Tôi thử tưởng tượng một thương hiệu không có logo, không có slogan, không có màu sắc nhận diện, chỉ có 100 bài viết. Nếu đọc 100 bài đó, người ta có nhận ra chúng đến từ cùng một nơi không?
Nếu có, thương hiệu đã bắt đầu có "giọng nói".
Nhưng sâu hơn nữa: Nếu đọc 100 bài đó, người ta có đoán được thương hiệu tin vào điều gì không?
Nếu có, thương hiệu bắt đầu có một hệ tư tưởng.
Và tôi nghĩ đây là điều nhiều người làm content bỏ quên nhất. Chúng ta thường xây dựng content calendar, content pillar, content format, content trend. Nhưng ít khi xây dựng câu hỏi quan trọng hơn:
"Chúng ta thực sự nhìn thế giới này như thế nào?"

Với bất động sản, điều đó càng quan trọng

Bởi bất động sản không phải một ngành mà khách hàng chỉ cần một thông tin rồi mua. Họ cần thời gian. Họ nhìn một dự án hôm nay, ba tháng sau quay lại. Họ xem một video, đọc một bài phân tích, nghe một người tư vấn, hỏi bạn bè, theo dõi thị trường rồi một ngày nào đó mới đưa ra quyết định.
Vậy nên nếu content hôm nay nói: "Hãy mua vì giá tốt." Ngày mai lại nói: "Hãy mua vì hạ tầng." Ngày kia nói: "Hãy mua vì view đẹp." Ngày tiếp theo lại nói: "Đây là cơ hội cuối cùng."
Thì chúng ta đang tạo ra rất nhiều thông điệp, nhưng không tạo ra niềm tin.

Tôi bắt đầu đặt một câu hỏi khác trước mỗi content

Không còn là: "Bài này viết gì?"
Mà là: "Bài này đang đóng góp điều gì vào câu chuyện lớn hơn?"
  • Một bài nói về hạ tầng không chỉ để nói về hạ tầng. Nó có thể đang giúp người đọc hiểu rằng: "Giá trị của một bất động sản không nằm độc lập trong chính nó, mà nằm trong mối quan hệ với thành phố xung quanh."
  • Một bài nói về không gian sống không chỉ để khoe tiện ích. Nó có thể đang kể một câu chuyện: "Người mua nhà đang thay đổi tiêu chuẩn về một nơi đáng sống."
  • Một bài nói về dữ liệu không chỉ để giới thiệu một công cụ. Nó có thể đang xây dựng một niềm tin: "Trong một thị trường quá nhiều thông tin, khả năng hiểu đúng quan trọng hơn khả năng biết nhiều."
Và khi những bài viết đó xuất hiện trong nhiều tháng, nhiều năm, chúng bắt đầu nối vào nhau.
Một bài là một điểm. Một chuỗi content là một đường. Còn một hệ thống content đủ lâu sẽ trở thành một bản đồ.

Và đó là lúc tôi hiểu
Content Marketing khác Content Production

Production

Câu hỏi:
"Hôm nay chúng ta cần sản xuất bao nhiêu bài?"
Quan tâm:
"Video này có đủ hấp dẫn không?"
Mục tiêu:
Tìm một hook (điểm neo thu hút).

Marketing

Câu hỏi:
"Những nội dung này đang thay đổi điều gì trong nhận thức của khách hàng?"
Quan tâm:
"Sau khi xem 10 video, khách hàng sẽ hiểu chúng ta là ai?"
Mục tiêu:
Xây một lý do để người ta quay lại.
Hai công việc không đối lập nhau. Nhưng nếu chỉ có production mà không có tư duy marketing, chúng ta rất dễ rơi vào một vòng lặp:
Sản xuất → đăng → đo → thấy thấp → đổi chủ đề → sản xuất tiếp.
Rất bận. Nhưng không chắc đang đi đâu.

Sai lầm lớn nhất của tôi không phải viết dở

Mà là từng nghĩ: Content phải luôn nói điều mới.
Sau này tôi mới hiểu, một thương hiệu mạnh không nhất thiết phải nói một điều mới mỗi ngày. Đôi khi họ cần nói một điều đúng theo 100 cách khác nhau.
Một thương hiệu có thể dành nhiều năm để nói về chất lượng, sự tử tế, sự minh bạch, sáng tạo, dữ liệu, trải nghiệm. Không phải vì họ thiếu chủ đề. Mà vì họ đang cố làm một việc khó hơn:
Khắc một ý niệm vào đầu khách hàng.
Và để một ý niệm trở thành niềm tin, nó cần được lặp lại đủ lâu. Không phải lặp lại bằng cách copy-paste, mà bằng những câu chuyện khác nhau, những góc nhìn khác nhau, những trải nghiệm khác nhau.

Content bất động sản vì thế không nên chỉ là “bán một dự án”

Một dự án có thể bán trong một giai đoạn. Nhưng một góc nhìn có thể tồn tại lâu hơn dự án.
Hôm nay có thể nói về một dự án ven sông. Ngày mai nói về giá trị của mặt nước trong đô thị. Ngày kia nói về quy hoạch đô thị ven sông. Tháng sau nói về cách đánh giá một bất động sản có view sông.
Một năm sau, khi người ta gặp một dự án khác, họ vẫn có thể nhớ:
"À, đây là cách nhìn mà kênh này từng nói."
Lúc đó content không còn phụ thuộc hoàn toàn vào sản phẩm. Sản phẩm trở thành một ví dụ để kể câu chuyện. Và câu chuyện mới là thứ tồn tại lâu hơn.

Tôi cũng không còn quá ám ảnh với câu hỏi "Bài này có viral không?"

Tôi vẫn quan tâm. Tất nhiên. Một content marketing không thể tự an ủi rằng: "Tôi có chiều sâu nên không cần ai xem." Không ai làm marketing để nói một mình.
Nhưng tôi bắt đầu phân biệt rạch ròi hơn:
Reach
giúp người ta nhìn thấy.
Attention
khiến họ dừng lại.
Value
khiến họ đọc tiếp.
Consistency
khiến họ quay lại.
Trust
khiến họ tin.
Brand
khiến họ nhớ đến mình ngay cả khi mình không xuất hiện trước mặt họ.
Vì vậy, đôi khi một bài chỉ có vài nghìn lượt xem nhưng lại rất quan trọng. Bởi nó đang xây một viên gạch trong một ngôi nhà mà có thể vài năm sau người ta mới nhìn thấy hình dạng của nó.

Sau cùng, tôi nhận ra nghề content có một nghịch lý rất đẹp

Chúng ta làm những thứ rất ngắn để xây dựng những thứ rất dài.
Một video 30 giây. Một caption 500 chữ. Một infographic. Một podcast 40 phút. Một email. Một bài blog.
Nhìn riêng từng thứ, chúng rất nhỏ.
Nhưng nếu chúng cùng nói về một con người, cùng phục vụ một insight, cùng bảo vệ một niềm tin và cùng dẫn người đọc về một cách nhìn nhất quán...
Chúng không còn là những content riêng lẻ nữa.
Chúng trở thành một cuộc trò chuyện kéo dài với khách hàng.
"Sau một thời gian đủ dài đồng hành cùng chúng ta, khách hàng sẽ nhìn thế giới khác đi như thế nào?"
Đến lúc đó, người làm content không còn chỉ là người sản xuất nội dung.
Họ trở thành người xây dựng cách một thương hiệu được nhìn nhận.
Và tôi nghĩ đó mới là phần khó nhất của nghề này.
Cũng là phần đáng để theo đuổi nhất.